Καλωσήλθατε στο Skopelos Net, την τοπική ιστοσελίδα της Σκοπέλου.
Η Επισκοπή της Σκοπέλου
Νήσος Σκόπελος, Β. Σποράδες  Μαγνησίας
Η Επισκοπή Σκοπέλου

Τα διαδοχικά κτίσματα του συγκροτήματος και οι προσπάθειες αποκατάστασης
Του Νικολάου Σ. Δημητριάδη

Το συγκρότημα της Επισκοπής, περίκλειστο από εντυπωσιακό πέτρινο παραλληλόγραμμο τείχος, ορθώνεται στην νοτιοανατολική άκρη της πόλης στην άκρη της πόλης στην αρχή του δρόμου για τον Άγιο Ρηγίνο. Στο κέντρο περίπου του συγκροτήματος βρίσκεται χαρακτηριστική νησιώτικη μικρή εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία, θεμελιωμένη στα τέλη του 16ου - αρχές 17ου αιώνα πάνω στα ερείπια μεγάλης τρίκλιτης βυζαντινής βασιλικής.

Όπως αναφέρεται στη διασωθείσα κτητορική επιγραφή, η βασιλική αυτή είχε κτιστεί το 1078 από τον επίσκοπο Σκοπέλου Αναστάσιο, πιθανότατα στη θέση παλαιοχριστιανικού ναού ο οποίος είχε μάλλον διαδεχθεί αρχαίο ιερό όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή. Ανατολικά της σημερινής εκκλησίας υψώνεται η επιβλητική πρόσοψη του πέτρινου τείχους φρουριακής μορφής, με παράθυρα και πολεμίστρες και μεγάλο άνοιγμα στη μέση στο κάτω μέρος του οποίου προεξέχουν εφτά λίθινα υποστηρίγματα με λαυξεμένες μορφές ζώων. Πρόκειται μάλλον για την πρόσοψη επισκοπικού μεγάρου που άρχισε να κτίζεται την εποχή της ενετοκρατίας (1453 - 1538) αλλά για άγνωστους λόγους παρέμεινε ημιτελές. Δυτικά της εκκλησίας υπάρχει σειρά κιόνων, της εποχής μάλλον του παλαιοχριστιανικού ναού. Στη νότια άκρη της κιονοστοιχίας βρίσκεται χαριτωμένη κρήνη στεγασμένη με θόλο, νεώτερη προφανώς σύνθεση από τμήματα και μέλη προγενεστέρων εποχών. Το δυτικό βάθος του συγκροτήματος καταλαμβάνουν ισόγεια κτίσματα προς νότον και τριώροφος πύργος προς βορράν όλα μεταγενέστερα της σημερινής εκκλησίας. 

Το συγκρότημα λειτούργησε περιοδικά ως μονύδριο. Τα χρόνια της επαναστάσεως κάηκε από άτακτους αλλά ανακαινίσθηκε από Σκοπελίτη μοναχό Βαρλαάμ.

Το 1948 το συγκρότημα βρίσκεται σε ερειπιώδη κατάσταση: το βόρειο τμήμα του περιβόλου όπου και η κύρια είσοδος έχει σχεδόν καταρρεύσει. Ο νότιος τοίχος της εκκλησίας έχει πάρει σημαντική κλίση και η στέγη της έχει ανοίξει με συνέπεια τα νερά της βροχής να φθείρουν το τέμπλο και τις εικόνες. Οι σκεπές των κτισμάτων της δυτικής πλευράς έχουν εντελώς καταστραφεί, ανάμεσα στους τοίχους φύονται αγριοσυκιές, ο θόλος της κρήνης είναι και αυτός μισογκρεμισμένος, ενώ η γενικότερη κατάσταση του συγκροτήματος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ανεπανόρθωτη.

Από οριστική διάλυση το σώζουν οι Σκοπελίτες αδελφοί Δημητριάδη, Ιωάννης και Σωτήριος, ο πρώτος καθηγητής της γεωπονικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου και παθιασμένος εραστής της αρχαιολογίας και της αρχιτεκτονικής και ο δεύτερος, δικηγόρος και λόγιος που διετέλεσε βουλευτής και δημαρχεύων Θεσσαλονίκης στη δεκαετία του τριάντα.

Το αγόρασαν και με αποκλειστικά δικά τους έξοδα και πολλές θυσίες, καταβάλλοντας τεράστιες προσπάθειες κατάφεραν σιγά-σιγά, στο διάστημα 1950-1965, όχι μόνο να αποκαταστήσουν τις ζημιές και να αναστηλώσουν τα καταρρεύσαντα τμήματα, αλλά και να διαμορφώσουν ένα σαγηνευτικής ατμόσφαιρας τόπο όπου τέμνονται τα επίπεδα του χώρου και της ιστορίας. Στην διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης, σύμβουλό τους είχαν τον καθηγητή Ανδρέα Ξυγγόπουλο ο οποίος έκανε ανασκαφική έρευνα και δημοσίευσε σχετική μελέτη’’. Κατά την ανασκαφή ανακαλύφθηκαν τα θεμέλια της βυζαντινής βασιλικής του 1078, αρκετά μαρμάρινα μέλη των παλαιοτέρων διαδοχικών κτισμάτων μεταξύ των οποίων εξαιρετικής τέχνης και σπανίου μάλλον τύπου κιονόκρανο του 6ου πιθανόν αιώνα αλλά και θραύσματα αρχαίων αγαλμάτων και επιτυμβίων επιγραφών.

Τα ευρήματα που επιβεβαιώνουν την διαχρονικότητα του χώρου ως τόπου λατρείας, εκτίθενται κατά μήκος του νοτίου τοίχου του περιβόλου εκτός του κιονοκράνου που είναι τοποθετημένο στα δεξιά της εισόδου της εκκλησίας.

Ο σημερινός ναός εορτάζει στις 23 Αυγούστου τα Εννιάμερα της Θεοτόκου, οπόταν τελείται αγρυπνία και θεία λειτουργία μα αθρόα συμμετοχή Σκοπελιτών και παραθεριστών που επωφελούνται της ευκαιρίας για να βιώσουν στιγμές αυθεντικής κατάνυξης. Στον περίβολο έχουν πραγματοποιηθεί ενδιαφέρουσες πολιτιστικές εκδηλώσεις με πρωτοβουλία των κληρονόμων των αδελφών Ιωάννου και Σωτηρίου Δημητριάδη οι οποίοι και φροντίζουν για τη συντήρηση του συγκροτήματος.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

‘’1) Ο ναός της Επισκοπής Σκοπέλου. Εν Αθήναις 1958. Ανάτυπον εκ της Αρχαιολογικής Εφημερίδος 1956

 

 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Home Page | Ναοί μέσα στην πόλη | Παναγία Παπαμελετίου | Ο Ναός της Γεννήσεως Χριστού | Ναοί και Μονές στο ύπαιθρο | Η Μονή του Ευαγγελισμού | Η Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος | Η Μονή του Τιμίου Προδρόμου | Η Μονή της Αγίας Βαρβάρας | Η Επισκοπή της Σκοπέλου | Η Μονή Αγίου Ρηγίνου | Φωτογραφίες

Copyright 1999 - 2015   ©   www.skopelos.net